Sadaka ve İnfak: Fazileti, Çeşitleri ve Doğru Yere Ulaştırmak

İslam'da paylaşmak, imanın bir parçasıdır. Zekât belirli şartlarla farz olan bir ibadettir; sadaka ise her zaman, herkesin, gücü kadar yapabileceği bir iyiliktir. Bir tebessüm bile sadakadır.

Sadaka ile zekât arasındaki fark

• Zekât, nisap miktarı mala sahip olan Müslümanlara farzdır; oranı ve verileceği yerler bellidir. Ayrıntılar için Fitre ve Zekât Rehberi yazımıza bakabilirsiniz.
• Sadaka, gönüllü bir bağıştır. Miktarı, zamanı ve şekli serbesttir. Zengin de fakir de sadaka verebilir.

İnfak ise Allah yolunda harcamak demektir ve hem zekâtı hem sadakayı kapsayan geniş bir kavramdır.

Sadakanın fazileti

Kur'an, Allah yolunda harcananın kat kat artacağını güzel bir örnekle anlatır:

Al-Baqarah 2:261

Peygamber Efendimiz ﷺ de sadakanın malı eksiltmediğini bildirmiştir. Verilen sadaka, görünüşte maldan bir eksilme gibi dursa da bereketiyle geri döner. Sadaka belaları defeder, günahlara kefaret olur ve kalbi cimrilikten temizler.

Sadaka sadece para değildir

Peygamberimiz ﷺ, iyiliğin her türlüsünün sadaka olduğunu öğretmiştir:

• Kardeşine tebessüm etmek sadakadır.
• Güzel söz sadakadır.
• Yoldan eziyet veren bir şeyi kaldırmak sadakadır.
• Birine yol göstermek veya yükünü taşımasına yardım etmek sadakadır.
• Ailenin nafakası için harcamak da sevaptır.

Bu yüzden maddi imkânı olmayan kişi de her gün sadaka verebilir.

Sadaka-i câriye

Sadaka-i câriye, faydası devam ettikçe sevabı da devam eden sadakadır. Peygamberimiz ﷺ, insan öldüğünde amelinin kesileceğini, ancak üç şeyin devam edeceğini bildirmiştir: sadaka-i câriye, faydalanılan ilim ve kendisine dua eden hayırlı evlat.

Sadaka-i câriyeye örnekler:

• Cami, okul veya Kur'an kursu yapımına katkı
• Su kuyusu veya çeşme yaptırmak
• Kitap, Kur'an veya eğitim malzemesi bağışlamak
• Ağaç dikmek
• Bir öğrencinin eğitimini desteklemek

Sadakanın adabı

Kur'an, sadakanın nasıl verileceğini de öğretir:

Al-Baqarah 2:263-264

• Başa kakmayın. Verilen iyiliği hatırlatmak veya karşıdakini incitmek, sadakanın sevabını yok eder.
• Gizli vermeye özen gösterin. Açıktan vermek de caizdir; ancak gösterişten uzak, gizli verilen sadaka daha faziletlidir.
• Helal maldan verin. Allah temizdir ve temiz olanı kabul eder.
• Yakınlardan başlayın. İhtiyaç sahibi akrabaya verilen sadaka, hem sadaka hem de sıla-i rahim sevabı kazandırır.
• Küçük ama düzenli verin. Az da olsa devamlı yapılan iyilik, Allah'a daha sevimlidir.

Sadakayı güvenilir yere ulaştırmak

Sadakanızı doğrudan tanıdığınız ihtiyaç sahiplerine verebileceğiniz gibi, güvenilir kurumlar aracılığıyla da ulaştırabilirsiniz. Türkiye'de Türkiye Diyanet Vakfı gibi resmî ve köklü kuruluşlar bağış kabul etmektedir. Bağış yaptığınız kurumun resmî ve denetlenen bir kurum olduğundan emin olun; sosyal medyadaki doğrulanmamış bağış çağrılarına karşı dikkatli olun.

Ne zaman ve nasıl başlamalı?

Sadaka için büyük bir servet beklemeye gerek yoktur. Peygamber Efendimiz ﷺ'e hangi sadakanın daha faziletli olduğu sorulduğunda, kişinin sağlıklıyken, mala ihtiyaç duyup zenginlik umarken ve fakirlikten korkarken verdiği sadaka olduğunu bildirmiştir. Yani sadakayı "ileride bir gün" diye ertelemek yerine bugünden başlamak daha güzeldir.

Başlamak için birkaç pratik öneri:

• Küçük bir otomatik bağış belirleyin. Her ay maaşınızdan küçük bir miktarı sadakaya ayırmak, bunu bir alışkanlık hâline getirir.
• Cuma günlerini sadaka günü yapın. Haftanın en faziletli gününde küçük bir iyilik yapmak güzel bir gelenektir.
• Çocuklara öğretin. Çocuklarınızın kendi harçlıklarından küçük bir sadaka vermesini sağlamak, cömertliği erken yaşta öğretir.
• Mahallenizi tanıyın. Bazen en çok ihtiyaç sahibi olan kişi, yan komşunuzdur.

AskDeen nasıl yardımcı olur

"Sadakayı annemin adına verebilir miyim?", "Kurban parası sadakaya dönüştürülebilir mi?", "Zekâtı kardeşime verebilir miyim?" gibi sorularınızı AskDeen'e sorun; ayet ve hadis kaynaklarıyla sade ve özenli bir cevap alın.

Zekâtınızı hesaplamak isterseniz, AskDeen'in ücretsiz Zekât Hesaplayıcısı nakit, altın, gümüş, hisse ve ticari mallarınızı güncel fiyatlarla adım adım hesaplar. Malınızı paylaşarak bereketlendirin — AskDeen'i ücretsiz deneyin.